عکسهای زیر اصطلاحا «عکسهای ماکرو» هستند و آنها را در سفر چند روزه اخیرم به استان گلستان و در جنگلهای اطراف گرگان گرفتهام. عکسها همه سردستی گرفته شدهاند (بدون پایه) و لنز مورد استفاده من نیز یک لنز ماکرو 100 مم کانون بوده است.
عکسگرفتن از فاصله نزدیک که در آن اندازه تصویر با اندازه سوژه عکاسی تقریبا یکسان باشد را «عکاسی ماکرو» (macro photography) میگویند (بزرگنمایی 1). بیشتر دوربینهای دیجیتال مدرن امکان عکاسی ماکرو را دارند، اما ماکرو به معنای واقعی آن (بزرگنمایی 1) فقط با استفاده از لنزهای مخصوص (لنز ماکرو) امکانپذیر است.
برگها
این برگهای طرد و ظریف تازه جوانه زدهاند. یکی از مشکلاتی که موقع گرفتن عکس از آنها داشتم لرزش خفیف آنها در اثر باد بود.
در عکاسی ماکرو «عمق میدان» (depth of field) بسیار کم است و حتی تکانهای بسیار نامحسوس سوژه میتواند آنرا از فوکوس خارج و عکس را تار (out of focus) کند.
در پایین برشی از عکس فوق را ببینید:
قارچ
این قارچهای کوچک زیبا که از نظر ارتفاع فقط کمی بلندتر از یک بند انگشت هستند را تصادفا پای یک درخت پوسیده دیدم و بافت، رنگ و شکل آنها توجهم را جلب کرد. متاسفانه باید بدون پایه از آنها عکس میگرفتم و چون خیلی پایین بودند مجبور شدم روی زمین جنگل بنشینم (تقریبا دراز بکشم). عکسها خراب میشدند، قارچها تکان میخوردند، دست من میلرزید، نور کافی نبود و … فکر کنم بیشتر از 20 دقیقه به همان حال بودم و متوجه حضور دهها حشره که از فرصت استفاده کرده و از لباس و بدن من بالا رفته بودند نشده بودم. در پایین نمای نزدیکتری از قارچ سمت راست را مشاهده میکنید.
قاصدک
عکس ماکرو گرفتن از قاصدک هم دردسرهای خاص خودش را دارد. اول اینکه قاصدک ثابت نیست و کوچکترین وزش باد آنرا میلرزاند. دوم اینکه معمولا ارتفاع چندانی ندارد و دولا شدن و قوز کردن هم لرزش دست را زیاد میکند. بهترین کار استفاده از پایه و نورپردازی مصنوعی است که در اختیار من نبود.
قاصدک آشفته شده در اثر باد: وقتی سوژه عکاسی میلرزد امکان ندارد بتوانید عکس ماکروی خوب و شفاف بگیرید. در این حالت باید از فنآوریهای فوکوس که دوربینهای دیجیتال جدید دارند استفاده کنید.
دوربینهای کانون مجهز به نوعی روش فوکوس به نام«روش فوکوس خودکار حرکتی هوشمند» (AI Servo AutoFocus) هستند. با انتخاب این نوع فوکوس، دوربین به طور خودکار فوکوس را با حرکتهای سوژه عکاسی حفظ میکند.
این نوع از فوکوس برای عکاسی ماکرو بسیار مناسب است (در واقع شاید ضروری است). عکس فوق را با استفاده از همین نوع فوکوس گرفتهام.
تار عنکبوت
عنکبوتهای جنگل احتمالا موجودات بسیار خوشبختی هستند. معمولا تارهای عنکبوتی که در جنگل تنیده میشود به سرعت پر از حشرههای لذیذ میشوند. البته فقط حشرهها نیستند که به دام تارها میافتند. گلبرگ خشکشده گلها و تکههای کوچک برگ و هزارجور آت و آشغال دیگر هم به دام تار میافتند. عکس فوق یک تار پر از آشغال را نشان میدهد که احتمالا تمیز کردناش ساعتها وقت جناب عنکبوت را خواهد گرفت.
سن درختی
اگر موفق شوید این حشره را که از قدرت استتار بینظیری برخوردار است روی سطح تنه درخت پیدا کنید عکس گرفتن از آن کار دشواری نیست. چندان علاقهای به تکان خوردن ندارد و تنه درخت هم جسمی ثابت و بیحرکت است. تنها مشکل عکاس از آن عمق میدان است. در عکس فوق فسمت جلوی بدن ساس و پاهای آن از فوکوس خارج و تار شده است.
با بستن روزنه (aperture) میتوانید عمق میدان را اندکی افزایش دهید، اما اینکار هم حدی دارد چون مجبورید برای تامین نوردهی، سرعت شاتر (shutter speed) را پایین بیاورید. با پایین آوردن سرعت شاتر لرزش دست شما یا تکانهای سوژه عکاسی عکس را خراب میکند. به خصوص در شزایطی مانند عکس فوق که به دلیل سایه بودن، نور محیطی چندان قوی نیست امکان بستن روزنه و افزایش عمق میدان محدود است.
مگسها
مگس فوق را هم کاملا تصادفی دیدم. خیلی کوچک بود و در نگاه اول تکهای چوب که روی برگ افتاده باشد به نظر میرسید. برگ مدام تکان میخورد و از میان دهها عکسی که گرفتم این یکی نسبتا شفاف و خوب شده. سعی کردم بیشتر به مگس نزدیک شوم، اما هر بار فرار کرد. این جانور خیلی باهوش است!
و مگس سبز کلاسیک که با شکل و شمایلش بیشتر آشنا هستیم. این عکس به طرز قابل توجهی خوب از آب درآمده و زیبایی این حشره منفور را نشان میدهد. عکس زیر برشی از عکس بالاست و فوکوس و عمق میدان عکس را نشان میدهد.
مگس از نمای نزدیک: با نزدیک شدن به مگس متوجه میشوید برخلاف ظاهر زشت و تکرنگی که دارد سرشار از زیبایی و رنگ است.
سوسمار
اگر جنگل پر از حشره است میتوان انتظار داشت حشرهخوار هم زیاد باشد. برای مشاهده این سوسمارها از نزدیک باید در نقطهای بیحرکت بایستید و مدتی صبر کنید. سوسمار خودش را ناشیانه آفتابی میکند و متوجه حضور شما نمیشود. با این وجود موجود بسیار ترسویی است و با اندک حرکت شما به سرعت فرار میکند.
تکانهای ناگهانی و بیوقفه سوسمار کار عکاسی را دشوار میکند. از یکسو امکان اینکه از زاویه مناسب عکس بگیرید کم است و از سوی دیگر فوکوس کردن عکس را دشوار میکند. حق تکان خوردن هم ندارید! باید بدون اینکه حرکت کنید عکس را بگیرید. احتمالا مجبور هستید مانند من دهها عکس بگیرید تا یکی مانند عکس بالا نصیبتان شود.
سوژههای عکاسی ماکرو همه جا هستند ولی از دید عادی ما دور هستند. با در دست گرفتن یک لنز ماکرو و صرف وقت میتوانید دنیای ناشناخته ماکرو را اکتشاف کنید. دنیایی جدید و بینهایت زیبا که میتواند شما را ساعتها سرگرم کند.
توجه: همه عکسهای فوق توسط اینجانب (مولف وبگاه بامدادی) گرفته شدهاند و استفاده از آنها فقط با اطلاع من و ذکر منبع مجاز است. در صورت تمایل نسخههای با کیفیت بالای عکسها نیز موجود است.
