خواندن کتاب «شکست مفتضحانه» یا «ناکامی» (Fiasco) نوشته استانیسلاو لم را تمام کردم. نمیدانم کتاب به فارسی ترجمه شده یا نه*، من ترجمهٔ انگلیسیاش را با کیندل (Kindle) خواندم.
این اولین داستان بلندی بود که از لم میخواندم. البته فیلم سولاریس را دیده بودم و آشنایی من با لم به همان سولاریس بر میگردد. خواندن متن اما به نویسنده نزدیکتر است و در واقع خواندن «ناکامی» و مقایسه آن با آثار علمی-تخیلی دیگری که خوانده بودم (از کلارک، آسیموف و برادبری و متفرقههایی از دیگران) به من ثابت کرد که نگاه لم به داستانهای علمی-تخیلی به آنچه من از این نوع داستانها انتظار دارم نزدیکتر است و در واقع لم نویسندهٔ علمی-تخیلی مورد علاقه من است.
متن مملو از اصطلاحات علمی و توضیح دربارهٔ جزییات فنیای است که کمتر در نوشتههای علمی-تخیلی میتوان پیدا کرد. به طوری که خواندن متن بدون استفاده مکرر از فرهنگ لغت برای من ناممکن بود. این اشاره زیاد به جزییات از یک طرف کیفیت و باورپذیربودن داستان را بالا میبرد و از طرف دیگر مقصود اصلی نویسنده که پیچیده و عظیم نشان دادن دنیای اطراف در مقابل کوچکی و ناتوانی انسان است را بهتر نشان میدهد. شدت و کیفیت بحثها و جزییات فنیای که در داستان به کار برده شده به حدی است که درک همهٔ فرایندهایی که در داستان رخ میدهد برای من ناممکن بود و احتمالا هدف لم هم از آوردن این جزییات فنی و دقیق این بوده که همان تاثیری که گفتم را در مخاطب بگذارد.
تم اصلی داستان تلاش برای ایجاد اولین برخورد نزدیک با موجودات هوشمند غیرزمینی است که از طریق سفری طولانی در کهکشان انجام میشود. به تدریج که داستان به پیش میرود فرستادگان زمین با ناشناختههای بیشتری از تمدن هدف مواجه میشوند که نویسنده از طریق بحثهای مفصلی که در سفینه میان دانشمندان در میگیرد ابعاد روانشناختی و فلسفی آن را بیشتر باز میکند. هر چه داستان بیشتر جلو میرود ناتوانی فرستادگان زمین از درک خصوصیات و انگیزههای تمدن هدف بیشتر روشن میشود و عاقبت تماس با موجودات ناشناخته به مفتضحانهترین شکست (Fiasco) ختم میشود.
در یکی از نقاط داستان، هنگامی که فضانوردان بعد از مواجه شدن با رفتارهای غیرقابل توضیح تمدن بیگانه از کامپیوتری که در سفینه حاضر بود راهنمایی میگیرند با حیرت متوجه میشوند که الگوریتمهای کامپیوتر هم مانند خود آنان به شدت در «دایره تفکر بشری» محصور است. یکی از دانشمندان با تعجب میگوید (نقل به مضمون):
ما آمده بودیم تا به کمک کامپیوترهایمان تمدن بیگانه را بشناسیم، اما چیزی که فهمیدیم این بود که ما به کامپیوترهایمان چقدر شبیهیم.
لایهٔ دیگری از داستان برخورد فرهنگی بین فرستادگان زمینیان و ساکنان سیارهٔ کوینتا (Quinta) روایت برخوردهای فرهنگی تمدنهای داخل زمین هم هست. مرحله مرحله در داستان هنگامی که تلاشهای فضانوردان در برقراری تماس با کوینتاییها شکست میخورد و سفینهٔ فضایی دست به اقدامات خشونت آمیز علیه ساکنان سیاره میزند داستان را به صورت استعارهای از برخوردهای فرهنگی مشابه در زمین خودمان میدیدم. فرستادگان زمین تصورات خاص بشری خود را از ساکنان کوینتا انتظار داشتند و این پیش فرضهای ریشه دار در فرهنگ و زبان و علم و شیوه تفکر و حتی تخیلات آنها منجر به تفسیر رفتارهای کوینتانیها به شیوهٔ بشری میشد. تفسیرهایی که بعضا برخوردهای قهرآمیز با آنها را توجیه میکرد. آیا در تاریخ کهن و معاصر کرهٔ زمین شاهد چنین برخوردهای فرهنگی در سیارهٔ خودمان نبودهایم که با نیت مثبت (برقراری تماس) شروع شده باشد و به سرعت به خشونت گراییده باشد؟
سیاره کوینتا همچنین وضعیتی شبیه دوران جنگ سرد و فلج شدن طرفین درگیر در یک رقابت تسلیحاتی غیرقابل خروج را تداعی میکند. کوینتا به دنبال رقابتهای تسلیحاتی به یک ماشین نظامی تبدیل شده است که سرنوشت محتوم آن نابودی است. تمام تلاشهای فرستادگان زمین برای برقراری تماس با کوینتا شکست میخورد چرا که حتی اگر از ناتوانی طرفین به درک متقابل بگذریم، وضعیت تعادل ناپایداری که در کوینتان میان رقبای درگیر ایجاد شده است به حدی شکننده است که هر طرفی که اولین تماس را با قدرت برتر (سفینه زمینی) برقرار کند تعادل را به سود خود به هم خواهد زد. در نتیجه همه طرفین تلاش میکنند تا تماسی برقرار نشود. استعارهٔ زیبای خانهای از جنس ورقهای بازی (house of cards) که در داستان به کار رفته و طرح روی جلد (بالای همین پست) هم به آن اشاره میکند همین وضعیت تعادل ناپایدار و شکنندهٔ سیارهای که اسیر رقابتهای فلج کننده تسلیحاتی و نظامی شده است را نشان میدهد.
داستان ناکامی نوشته استانیسلاو لم یک داستان علمی-تخیلی چند وجهی، چند لایه، غنی و پیچیده است که خواندنش را به همه توصیه میکنم.
* با تشکر از آذین که توی کامنت ها اشاره کرد که کتاب به فارسی ترجمه شده است. به نام شکست در کوئینتا
با توجه به فیلتر بودن بامدادی در ایران، لطفا مطالب آنرا از طریق اشتراک در خوراک آن پیگیری کنید. استفاده از مطالب و عکسهای منتشر شده در وبلاگها و فوتوبلاگهای من به شرط «نقل قول دقیق»، «ذکر ماخذ» و «ارجاع لینک به اصل پست» بلا مانع است.
گویا به فارسی ترجمه شده :
شکست در کوئینتا
نوشته : استانیسلاو لم
ترجمه : پیمان اسماعیلیان
انتشارات جوانه رشد
http://1book.persianblog.ir/post/76
تجربه کیندل چطور بود
خیلی خوب بود. از همیشه همراه بودنش خیلی استفاده بردم. زمان های مرده رو تقریبا کاملا پر می کنه و به سختی می شه بهانه ای برای نخواندن یافت.
Iranian, especially Iranian opposition groups are one of the most illiterate and traitors groups in the world who are manipulated by the enemy’s propaganda. What is the purpose of this post? Why did you bring a new post within 24 hours after a political post where could have given opportunity to understand the nature of the war criminals, US and Israel. Are you embarrassed that no Iranian illiterate and traitor would leave a comment? You know how little Iranians know about the world. That’s why is very important to bring Iranians out of their petty world. Please look at the same book which is in the American public library to see how many people are reading the book that you post it here. NONE
Iranians like Azin and Shahriyar HAVE NOT READ THE BOOK EITHER AND NEVER WILL. She is giving you only INFORMATION where she got it from the web. This shows that the Iranian opposition groups CAN NOT BE TRUSTED. They are not even able to dissect and show the nature of their enemy, who has committed WAR AGAINST HUMANITY REPEATEDLY and is after Iranians and
Muslim countries to destroy them all.
Please look at the following information to see how the ignorant Americans are manipulated by their terrorist government and they like a chimpanzee are following the order.
Fiasco / Stanisław Lem ; translated from the Polish by Michael Kandel.
Lem, Stanisław.
San Diego : Harcourt Brace Jovanovich, c1987.
1st ed.
viii, 322 p. ; 24 cm
ACTON/Adult
AVAILABLE
ARLINGTON/Adult
AVAILABLE
BEDFORD/Adult
AVAILABLE
BELMONT/Adult
AVAILABLE
BROOKLINE/Adult
AVAILABLE
BROOKLINE/COOLIDGE/Adult
AVAILABLE
CAMBRIDGE/Adult
AVAILABLE
CONCORD/Adult
AVAILABLE
DEDHAM/Adult
AVAILABLE
FRAMINGHAM/Adult
AVAILABLE
Look at the latest work to see NO ONE has checked his book out.
http://library.minlib.net/search~S1?/aLem%2C+Stanis{177}aw/alem+stanislaw/1%2C1%2C74%2CB/frameset&FF=alem+stanislaw&2%2C%
2C74
On the other hand look at the book “stoning of Soraya M” which was made by judeofascists neocon directed by a Iranian traitor puppet in the service of US and Israel BASED ON A FABRICATED STORY to see is check out repeadedly by the stupid Americans who are brainwashed by the zionist media. Why the traitor opposition gorup can not get one person to give a reasonable comment at their weblogs
http://library.minlib.net/search~S1?/tstoning+of+Soraya+M/tstoning+of+soraya+m/1%2C1%2C3%2CB/frameset&FF=tstoning+of+soraya+m&1%2C%2C3
IT IS SHAMEFUL.
Posted by As’ad at 7:59 AM Email This
BlogThis!
Share to Twitter
Share to Facebook
Share to Google Buzz Najib Miqati: not Harvard graduate }
Please stop referring to Najib Miqati as Harvard graduate. He is not. He studied at AUB and a decade or so ago, he attended a summer seminar at the Harvard (non-academic) Kennedy School. That was it. And now he refers to himself as Harvard graduate. (It also appeared in the AP dispatch yesterday).
Posted by As’ad at 7:55}
AMANGRY MAN is a weblog who exposes liars. The following exposes Najib Miqati
who call himself a “Harvard Graduate”. Ramin Jahanbegloo , a zionist agent and
a liar repeatedly has presented himself as holder of PhD from Harvard University. He did it again a month ago when was interviewed by Zamaneh, an intelligence service of Netherland. I have seen in other side that he even gives larger lies by telling the ignorant Iranian journalists that HE HAS MORE ADVANCED DEGREE THAN PhD from Harvard University. For those Iranian who are not familiar with Harvard University, I should say, there is NO SUCH A DEGREE exist. Harvard University does not have a program that gives higher degree than PhD . What these liars, like Jahanbegloo are trying to do, is to sell their attendance as a ‘PSOT DOC” where PhD graduate become an intern at different institutions. they are given a library card and can go to meetings. I have objected to Zamaneh misrepresentation that Jahanbegloo has a PhD from “Middle Eastern Studies” from Harvard University, which is a lie and Jahanbegoo should have asked Zamaneh to remove this lie but he DID NOT. I asked them to correct it but they neither posted my comment nor remove the LIE that Jahanbegloo does not have a PhD from Harvard University . They are in the business of PROPAGANDA FOR the ZIONISTS STOOGES.
Sorry, should have been Angry Arab
http://angryarab.blogspot.com/2011/01/najib-miqati-not-harvard-graduate.html
داستان های لم از آن نوعی است که می توان Hard-core Si-Fi خواندشان. از من بپرسند لم در قله ادبیات علمی قرار دارد.
ترجمه مایکل کندل را می خوانی یا مترجمی دیگر است؟
آره کاملا موافقم. دست کم تا حدی که من نویسنده های علمی و تخیلی را می شناسم لم در سطح کیفی کاملا متمایزی قرار داره.
بله همون ترجمه ای که گفتی. خیلی خوب ترجمه کرده به سختی می شه حدس زد این ترجمه است. از نظر دامنه لغت ها و غیره می گم.