به نظر شما کسی که این مطلب را نوشته و کسانی که آن را لایک زده‌اند (در صورتی که قصد شوخی بی‌جا و چرندی را نداشته‌اند) مجرم نیستند و نباید مورد پی گرد عرفی و اخلاقی قرار بگیرند؟

ننگ بر همه شان.

با توجه به فیلتر بودن بامدادی در ایران، لطفا مطالب آن‌را از طریق اشتراک در خوراک آن پی‌گیری کنید. استفاده از مطالب و عکس‌های منتشر شده در وبلاگ‌ها و فوتوبلاگ‌های من به شرط «نقل قول دقیق»، «ذکر ماخذ» و «ارجاع لینک به اصل پست» بلا مانع است.

دنیای شلوغ و در هم برهمی است و به سختی می‌توان حرف‌ها و نوشته‌ها و مواضع افراد مختلف را دنبال کرد و به خاطر سپرد و دقت کرد که چه کسی چکار می‌کند و چه موضعی می‌گیرد و پشت کدام سیاست ایستاده است. به خصوص که مواضع اصلی هم که طبعا علنی نمی‌شود و آدم‌ها به هزار دلیل جور واجور حرف‌ها و مواضع‌شان را با حاشیه‌های قشنگ تزیین می‌کنند و در این در هم بازار وب و رسانه‌ها مخاطب معمولا رشتهٔ کار دستش نمی‌آید به جز خطوط کلی و خبرهای اصلی. چیزی که معمولا از چشم‌های مخاطبان دور می‌ماند مواضعی است که اشخاص و شخصیت‌های مختلف در مورد موضوعات مختلف ایران و جهان اتخاذ می‌کنند. دولت‌ها یا نهادهای مجهز به امکانات مالی و تخصصی البته به راحتی می‌توانند مواضع و عمل‌کرد اشخاص و افراد مختلف را زیر نظر بگیرند و یک بانک اطلاعاتی جامع تشکیل دهند که چه کسی چه گفته و کی کجا ایستاده است تا به قول معروف آمار آدم‌ها دستشان باشد و این است که خیلی راحت است برایشان که رو دست نخورند و کسی که تا دیروز می‌گفته «اوهوم اوهوم اوهوم» را به عنوان متخصص «آهان آهان آهان» قبول نکنند.

اما آدم‌های عادی مثل من و شما چکار کنیم؟ ما که دولت نیستیم و دسترسی به منابع اطلاعاتی نداریم و توی این بازار مکاره وب و رسانه که هر ثانیه هزار جور خبر و موضع‌گیری منتشر می‌شود که نمی‌توانیم گلیم خودمان را از آب بیرون بکشیم. از طرفی برایمان مهم است که خبرها و تحلیل‌ها را دنبال کنیم و دوست داریم بدانیم دنیا دست چه کسی است و چه کسی دارد چه کاری می‌کند. ما چکار کنیم؟ از کجا بفهمیم «کی به کیه؟».

یک راه نسبتا عملی‌اش این است که به بیانیه‌ها، نامه‌های سرگشاده و اعلامیه‌های امضاداری که در مورد موضوعات بسیار مهم منتشر می‌شوند بیشتر دقت کنیم و نکته‌های زیر را در مورد آن‌ها در نظر بگیریم:

۱) بیانیه در ارتباط با کدام موضوع مهم ایران یا جهان صادر شده است؟

۲) بیانیه خطاب به چه شخص یا نهادی نوشته شده است؟

۳) در بیانیه چه درخواست‌هایی از شخص یا نهاد مذکور شده است؟

۴) چه کسانی ذیل بیانیه را امضا کرده‌اند؟

بیانیه‌ها منابع «شخصیت‌شناسی سیاسی» بسیار غنی و معتبری هستند. با مطالعه یک بیانیه و تحلیل آن از نظر این چهار موردی که گفتم شما می‌توانید اطلاعات جالب و مستند زیادی به دست بیاورید. به خصوص این‌که می‌توانید به سادگی این اطلاعات و فهرست آدم‌ها را در جایی توی کامپیوترتان (مثلا توی یک فایل اکسل) ذخیره کنید و رو به روی هر اسم هم بنویسید که فلانی در چه موردی و در چه بیانیه‌ای و خطاب به چه کسی و در کدام تاریخ «کدام موضع را گرفت» و «از کدام سیاست دفاع کرد؟». این طوری است که بعدها، مثلا سال‌ها بعد که فلان موضوع کاملا از خاطره‌های عمومی محو شده و آقا یا خانم «فلان» در یک شبکهء تلویزیونی ظاهرا می‌شود و برایتان مواضع «آبی» می‌گیرد شما دیگر حساب کار دستتان است. فایل اکسل تمیزتان را باز می‌کنید و می‌گویید « نه دیگه نشد. شما همین سه سال پیش توی فلان ماجرا که خیلی هم مهم بود موضع مغزپسته‌ای گرفته بودی. حالا نیا یهو واسه من ژست‌های آبی‌دوستانه بگیر!». این طوری می‌شود که شما با صرف وقت و هزینه اندک می‌توانید تصوری از این که «کی به کیه؟» داشته باشید. خلاصه این‌که حتی اگر وقت کمی را برای خواندن خبرها و تحلیل‌ها صرف می‌کنیم نباید از «بیانیه‌ها و نامه‌های سرگشاده‌‌ای که خطاب به نهادها یا شخصیت‌های مختلف دربارهٔ وقایع مهم ایران، منطقه یا جهان نوشته می‌شود» سرسری بگذریم و به خصوص باید حواسمان به «اسامی که آن‌ها را امضا کرده‌اند» باشد.

حالا این قصه را گفتم و بگذارید یک مثال بارزش را هم بزنم.

نامه سرگشاده‌ای حدود هفت ماه پیش خطاب به رییس جمهور آمریکا نوشته شد [که هنوز هم جهت امضا کردن باز است] و در آن ضمن حمایت از مواضع او در قبال تحولات کشورهای عربی (به خصوص مصر و تونس) درخواست شده بود که اقدام قاطع و سریع در زمینه‌های زیر انجام شود: (۱) برقراری منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی و از کار انداختن نیروی هوایی آن کشور؛ (۲) همراهی با فرانسه در به رسمیت شناختن دولت موقت مستقر در بنغازی به عنوان تنها دولت قانونی لیبی؛ (۳) مذاکره فوری با دولت موقت برای تصمیم‌گیری در مورد نحوهٔ حمایت انسان‌دوستانه و نظامی از آن؛ (۴) همکاری برای ایجاد اختلال در سیستم‌های مخابراتی نیروهای قذافی و (۵) دادن اولتیماتوم جدی به افسران نظامی و مزدوران حامی قذافی در مورد پیگرد قانونی‌ به جرم مشارکت در جنایت علیه بشریت و دادن مصونیت به افسران عالیرتبه‌ای که ترک خدمت کنند.

در پایان این نامه ذکر شده بود که حمایت از دموکراسی باید قاطع و سریع باشد چرا که چنین حمایتی نه تنها ایستادن در سمت درست تاریخ است بلکه برای منافع بلندمدت این کشور [آمریکا] حیاتی است.

شخصیت‌های مختلفی این نامه را امضا کردند که نام بعضی از آن‌ها بارها به گوش ما خورده است. افرادی با نام‌هایی شبیه اسامی ایرانی مانند آرش نراقی، نیره توحیدی، مهرداد بروجردی، عباس میلانی، علی افشار، رضا افشاری، احمد صدری، علی بنوعزیزی، فرزین وحدت، گلی تهرانی، فائقه شیرازی، آزاده کیان، نادر هاشمی، فرهاد خسرو خاور، رضا براهنی و …

ممکن است بگویید حالا کی به این نامه گوش داده و مگر دولت آمریکا منتظر است که این نامه نوشته شود تا دست به اقدام نظامی بزند. بله حرفی است متین و درست. اما کارکرد این جور نامه‌ها چیز دیگری است و بیشتر جنبهٔ فرستادن یک پیام مشخص، برای نهادهایی مشخص در یک لحظه‌ کلیدی تاریخ دارد، یعنی نوعی نشان دادن همراهی یا سمپاتی یا بیعت با یک جریان یا تفکر مهم. این جور نامه‌ها به جز کارکرد شخصی (مثلا فردی واقعا به خاطر درد وجدان و ساده‌دلی به این نتیجه می‌رسد که باید چنین نامه‌ای را بنویسد یا امضا کند) پیام‌های مشخصی را برای گیرنده‌های مختلفی می‌فرستند. اما نکته مهم این است که به هر حال و به صورت اجتناب‌ناپذیری «گوش‌ها و چشم‌های وابسته به مراکز قدرت» پیام این نوع اسناد را می‌گیرند و جایی توی سیستم‌هایشان ثبت می‌کنند که این آدم‌ها مواضعشان چیست و متناسب با آن اعتبار و اهمیت شخصیت‌های مختلف سیاسی-اجتماعی را کم یا زیاد می‌کنند. در نتیجه فعال سیاسی یا متخصص شناخته‌شده‌ای که چنین نامه‌ای را امضا می‌کند قطعا می‌داند که حتی اگر مخاطبان عام آن‌را فراموش کنند، بایگانی دیجیتال سیستم‌های دولتی یا امنیتی دور و نزدیک عالم آن‌را فراموش نخواهند کرد. پس امضای خود را  بی‌مطالعه و بی‌آگاهی از ابعاد و عواقب ناشی از آن پای هر نوشته‌ای نمی‌گذارد. و درست به همین دلیل است که چنین بیانیه‌ها یا نامه‌هایی برای من و شما باید اهمیت زیادی داشته باشند. نه به خاطر تاثیری که در سیاست‌های فلان کشور بزرگ جهان می‌گذارند (که احتمالا تاثیر محسوسی هم ندارند) بلکه به عنوان سندهایی محکم و جدی مبنی بر نوع دیدگاهی که امضا کننده‌هایشان داشته‌اند.

پس بد نیست جایی در دفتر یادشت‌ها یا وبلاگ‌ها یا فایل‌های اکسل‌ توی کامپیوترمان اضافه کنیم که این افراد روزی نه چندان دور به ریس‌ جمهور ابرقدرت جهان نامه‌ای نوشتند و مداخلهٔ نظامی آن کشور را  در کشور لیبی خواستار شدند.

متن کامل نامه سرگشاده و فهرست کامل امضا کنندگان تا این لحظه با فرمت پی‌دی‌اف.

با توجه به فیلتر بودن بامدادی در ایران، لطفا مطالب آن‌را از طریق اشتراک در خوراک آن پی‌گیری کنید. استفاده از مطالب و عکس‌های منتشر شده در وبلاگ‌ها و فوتوبلاگ‌های من به شرط «نقل قول دقیق»، «ذکر ماخذ» و «ارجاع لینک به اصل پست» بلا مانع است.

امروز یعنی ۱۶ شهریور روز وبلاگستان فارسی نام گرفته و دعوت شده‌ایم که در این باره بنویسیم. به خاطر همین دعوت است که این پست را می‌نویسم. اما نه به سادگی. چرا که روز به روز نوشتن دربارهٔ پدیدهٔ وبلاگ و به خصوص وبلاگ فارسی برای من دشوارتر می‌شود. روزگاری را به خاطر می‌آورم که نگاه من به «وبلاگ» و «وبلاگ‌نویسی» به گونه‌ای بود که می‌توانستم به راحتی دربارهٔ تاثیرات اجتماعی «کاربران مولف» و «رسانه‌های نوین مانند وبلاگ» بنویسم بدون این‌که اساسا دربارهٔ فرض‌های بزرگی که داشتم تردید جدی‌ای داشته باشم. اما به تدریج نگاه من از آن حالت «خالص مثبت» درآمد و تبدیل شد به ملغمه‌ای از خصوصیت‌های ناهمگون که اگر چه لزوما در تضاد با نگاه پیشینم نیست اما در توافق با آن هم نیست و شاید توصیف بهترش این باشد که وقتی بحث وبلاگ و وبلاگستان مطرح می‌شود دیگر بر خلاف قبل‌ترها «مطمئن نیستم دربارهٔ چه چیزی صحبت می‌کنم». این که می‌گویم برخلاف قبل‌ترها، به خاطر این نیست که فکر می‌کنم دانش من از گذشتهٔ خودم کمتر شده یا این‌که قبل‌ترها آدم متوهمی بوده‌ام و الان واقع‌بین‌تر شده‌ام. تنها اتفاقی که افتاده این است که چیزهای بیشتری دیده‌ام و نتوانسته‌ام همهٔ آن‌ها را با مدل ذهنی‌ای که از «وبلاگ فارسی» به عنوان یک ساختار اجتماعی داشتم توضیح دهم و هر چه کمیت و کیفیت این «نمی‌توانم توضیح دهم‌ها» بیشتر شده، مدل ذهنی من از «سرزمین وبلاگ فارسی» بیشتر مبهم و متزلزل شده است.

پس به جای این‌که دربارهٔ وبلاگ به عنوان یک ساختار اجتماعی صحبت کنم و خودم را در معرض انواع میان‌مایگی در فکر و نوشتار قرار دهم، ترجیح می‌دهم دربارهٔ وبلاگ به عنوان یک حوزه شخصی صحبت کنم و نگاه اجتماعی را بگذارم برای کسانی که در این زمینه بیشتر می‌دانند و بهتر می‌اندیشند. اولین و مهم‌ترین تاثیری که از وبلاگ گرفته‌ام این بوده که فکر می‌کنم خواندن وبلاگ‌ها بیشتر از نوشتن در وبلاگم برای رشد شخصی من مفید بوده. این شاید هیجان‌انگیزترین و مهم‌ترین بخش داستان برای شخص من باشد. خوانش وبلاگی به یک «سرگرمی جدی» روزانهٔ من تبدیل شده به گونه‌ای که گاه حاضرم از قید خواندن اخبار روز بگذرم اما وبلاگ‌های محبوبم را ناخوانده نگذارم.

اما بعد دیگر مهم از نظر شخصی به فرایند نوشتن باز می‌گردد و درونی تر است. از این دیدگاه هم، وبلاگ و تاثیر آن روی من روز به روز پررنگ‌تر شده است. این ربطی به این ندارد که چقدر در این وبلاگ یا آن یکی وبلاگ می‌نویسم. وبلاگ‌نوشتن به من کمک کرده که فرایندهای ذهنی‌ام در رابطه با نوشتن رشد کند و تقویت شود و به تدریج از خود وبلاگ مستقل شود. در واقع مهم این نیست که من چقدر در این وبلاگ می‌نویسم (این موضوع روزگاری مهم بود)، بلکه مهم این است که به تدریج من رسانه‌ٔ شخصی خودم را توسعه داده‌ام. این به من آرامش می‌دهد و به نظم ذهنی‌ام کمک می‌کند حتی اگر هرگز به مرحلهٔ نوشتن نرسد. من می‌دانم که رسانه‌ای شخصی دارم به نام «ایکس» که فلان ایده یا مطلب را می‌توانم در آن منتشر کنم. حتی اگر هرگز آن ایده یا مطلب را در آن ننویسم، داشتن توانایی «امکان نوشتن» به من کمک می‌کند که ایده را در ذهنم بسط دهم و رویش کار کنم. وبلاگ من، حتی وقتی در آن نمی‌نویسم به من کمک می‌کند تا بهتر بنویسم. به بیان دیگر، وبلاگ که روزگاری برای من «وبلاگ‌نوشتن» بود، به تدریج به «نوشتن» تبدیل شد. و چقدر جالب و در عین حال بدیهی که داشتن «توانایی نوشتن» از داشتن وبلاگ مهم‌تر است. این طور نیست؟

اجازه دهید با یک مثال (تجربه‌ شخصی خودم) منظورم را بهتر شرح دهم.

من به عکس گرفتن علاقه دارم. آن اوایل که کمتر با «دوربین» آشنا بودم، عکاسی برای من در «عکس گرفتن با دوربین» خلاصه می‌شد. اما به تدریج که عکس‌های بیشتری گرفتم متوجه شدم که می‌توانم «عکس بگیرم» بدون این‌که «دوربین» همراه داشته باشم. من در به کار گرفتن دوربین ماهر شده بودم و دوربین به من کمک کرده بود که بدون دوربین دنیا را نگاه کنم. وقتی یاد گرفتم با دوربین کار کنم فهمیدم که به دوربین نیازی ندارم. ابزار دوربین به من کمک کرده بود تا رسانهٔ جدیدی برای خودم خلق کنم. رسانه‌ای که وقتی دوربین در دست نداشتم هم به همان اندازه به «دیدن من» کمک می‌کرد.

وبلاگ‌ هم برای من به همین شیوه عمل کرده است. اوایل من فرایند نوشتن و بیان ایده‌هایم را به «نوشتن در وبلاگ» منحصر می‌کردم و وبلاگ دوربین من بود و پست‌های من عکس‌هایم. به تدریج اما رسانهٔ شخصی من متولد شد و آن درست همان روزی بود که فهمیدم برای «نوشتن و توصیف کردن ایده‌هایم» به وبلاگ نیازی ندارم. در واقع فکر کردن و نوشتن در وبلاگ به من یاد داد که خارج از وبلاگ بهتر فکر کنم و بنویسم.

پس زنده باید «دیدن» بدون دوربین… زنده باد «نوشتن» بدون وبلاگ!

با توجه به فیلتر بودن بامدادی در ایران، لطفا مطالب آن‌را از طریق اشتراک در خوراک آن پی‌گیری کنید. استفاده از مطالب و عکس‌های منتشر شده در وبلاگ‌ها و فوتوبلاگ‌های من به شرط «نقل قول دقیق»، «ذکر ماخذ» و «ارجاع لینک به اصل پست» بلا مانع است.