هشت مفهوم کلیدی در سواد رسانهای عبارتند از:
یک: همه رسانهها مصنوع (constructed) هستند
رسانهها به سادگی واقعیت بیرونی را نمایندگی نمیکنند، بلکه ساختارهایی هستند که به دقت ساخته و پرداخته شدهاند و طی تصمیمهای گوناگونی به وجود میآیند و از عوامل تعیین کننده بسیاری نتیجه میشوند. سواد رسانهای در راستای شکستن این ساختارها (deconstructing) حرکت میکند و با این ساختارشکنی و بازنمایی اجزاء تشکیل دهنده آنها سعی دارد شیوه ساختشان را نمایان کند.
دو: رسانهها واقعیت را میسازند
بخش قابل توجهی از مشاهدات و تجربههایی که ما بر پایه آنها درک شخصی خود را از جهان و شیوه ساز و کار آن میسازیم توسط رسانهها شکل میگیرد. بخش بزرگی از دیدگاه ما نسبت به واقعیت بر پایه پیامهای رسانهای پیش-ساخته که در آنها جهتگیری، تفسیر و نتیجهگیری مستتر است شکل گرفته است. با تقریب خوبی میتوان گفت که رسانهها، حس ما نسبت به واقعیت را شکل میدهند.
سه: مخاطبان معنای موجود در رسانهها را به شیوههای مختلف تفسیر میکنند
رسانهها بیشتر مطالبی را که بر پایه آنها تصویر شخصی خودمان از واقعیت را میسازیم در اختیار ما قرار میدهند و ما با توجه به فاکتورهای شخصیمان این معناها را تفسیر میکنیم. فاکتورهای شخصیای مانند نیازها و نگرانیهای فردی، رضایتمندیها و عذابهای روزانه، گرایشهای جنسی و نژادی، پیشزمینههای خانوادگی و فرهنگی و غیره روی تفسیری که از رسانههای میکنیم تاثیر میگذارند.
چهار: رسانهها دارای دلالتهای تجاری هستند
سواد رسانهای سعی دارد آگاهی مخاطبان را درباره نحوه تاثیر ملاحظات تجاری بر رسانهها و اینکه چگونه چنین ملاحظاتی در محتوی، تکنیک و توزیع رسانهای تاثیر میگذارد بالا ببرد. بیشتر رسانهها کسب و کارهایی هستند که بر پایه سودآوری فعالت میکنند. در نتیجه سوالهای مرتبط با مالکیت و کنترل رسانهها کلیدی هستند: تعداد نسبتا اندکی از افراد آنچه را که از طریق رسانهها میبینیم، میخوانیم و میشنویم کنترل میکنند.
پنج: رسانه حاوی پیامهای ایدئولوژیکی و ارزشی است
همه محصولات رسانهای به گونهای در حال تبلیغ هستند و روشها و ارزشهای مورد نظرشان را اعلام میکنند. به صورت مستقیم یا غیر مستقیم، رسانههای جریان اصلی پیامهای ایدئولوژیکیشان را درباره موضوعاتی مانند «طبیعت یک زندگی خوب»، «فضیلتهای مصرفگرایی»، «نقش زن در جامعه»، «پذیرش اراده اولیای امور» و «پذیرش بیچون و چرایی میهنپرستی» به مخاطب منتقل میکنند.
شش: رسانهها دلالتهای اجتماعی و سیاسی دارند
رسانهها تاثیر زیادی بر سیاستها و شکل دادن تحولات اجتماعی دارند. تلویزیون به کمک «تصویر سازی» میتواند روی انتخاب یک رهبر ملی تاثیر جدی بگذارد. رسانهها ما را با دغدغههایی نظیر «مشکلات حقوق شهروندی»، «قحطی در آفریقا» و «اپیدمی شدن ایدز» درگیر میکنند. آنها ما را با موضوعات ملی یا جهانی صمیمی میکنند به گونهای که ما به زبان مارشال مکلوهان به شهروندان «دهکده جهانی» بدل میشویم.
هفت: فرم و محتوا در رسانهها به شدت به هم مرتبط هستند
همانطور که مارشال مکلوهان هم اشاره کرده است، هر رسانه دستور زبان مخصوص خودش را دارد و واقعیت را به شیوه منحصر به خودش کدگذاری میکند. یک رویداد معین توسط رسانههای مختلف گزارش میشود، اما تاثیر و پیام مختلفی ایجاد میکند.
هشت:هر رسانهای فرم زیباییشناسیک منحصر به خودش را دارد
همانگونه که ریتمهای دلپذیر یک قطعه شعر یا غزل را تشخیص میدهیم و از آن لذت میبریم، باید بیاموزیم که از فرمها و تاثیرهای انواع رسانهها لذت ببریم.
برگرفته از:
«Eight Key Concepts of Media Literacy» by Barry Duncan et al. Media Literacy Resource Guide, Ontario Ministry of Education, Toronto, ON., Canada, 1989
با توجه به فیلتر بودن بامدادی در ایران، لطفا مطالب آنرا از طریق اشتراک در خوراک آن پیگیری کنید. استفاده از مطالب و عکسهای منتشر شده در وبلاگها و فوتوبلاگهای من به شرط «نقل قول دقیق»، «ذکر ماخذ» و «ارجاع لینک به اصل پست» بلا مانع است.
