یکی از موضوعات مهم در مدیریت منابع انسانی بحث «ناهمگونی منابع انسانی» (Diversity) در محیط کار است. این را مینویسم به بهانه جمعبندی آموختههایم از یک بسته آموزش مجازی که چند دقیقه پیش مطالعه کردم .چند تا نکته از آنرا اینجا میآورم همراه با مقداری ایدهپردازی و مثال از خودم. اگر اجازه دهید معادل اصطلاح «ناهمگونی منابع انسانی» را همان «دیورسیتی» بگویم زیرا معادل فارسی مناسبی برایش ندارم.
نکته: ایجاد «ناهمگونی در منابع انسانی» با مفهوم «برابری فرصتهای شغلی» ارتباط تنگاتنگ دارد.
چرا ایجاد ناهمگونی منابع انسانی یا دیورسیتی مهم است؟
کسبوکارها برای اینکه بتوانند توان رقابتیشان را حفظ کنند مجبورند به تغییرات «جمعیتی» (Demographic) یا اجتماعی (Social) واکنش نشان دهند. اینکار باعث میشود زبانها، فرهنگها، ارزشها یا ذهنیتهای محیط کار متناسب با جامعه انسانی که سازمان در آن فعالیت میکند بهروزرسانی شود.
دیورسیتی یعنی داشتن نیروهای انسانی متناسب به وضعیت محیط پیرامون از لحاظ زبان، مذهب، نژاد، سن، جنسیت، ملیت. دیورسیتی مناسب و سنجیده میتواند ضمن ایجاد «سینرژی» (Synergy)؛ به افزایشبهرهوری، انعطافپذیری سازمان در واکنش به تغییرات محیطی و افزایش حس رضایت کارکنان منجر شود.
برابری فرصتهای شغلی
در اکثر کشورهای توسعه یافته قوانین تثبیت شدهای وجود دارد که اصطلاحا «برابری فرصتهای شغلی» را (دستکم در سطح قانونی) تضمین میکند. یعنی در آرمانیترین حالت تاکید میکند هیچکس نباید به خاطر سن، جنسیت، مذهب، نژاد، قومیت، زبان، گرایش جنسی (مثلا همجنسگرایی) یا معلولیت جسمی یا ذهنی از دستیابی به یک موقعیت شغلی که توانایی انجامش را دارد، محروم شود. به عنوان مثال در آمریکا قانون مهمی به نام «قاون حقوق شهروندی» (Civil Rights Act) مصوب 1964 وجود دارد که هرگونه تبعیض در استخدام را بر اساس نژاد، جنسیت، ملیت اولیه یا مذهب ممنوع میکند. همینطور هرگونه تبعیض در دسترسی مردم به خدمات عمومی را منع میکند.
روشهای توسعه دیورسیتی در یک سازمان
- در نظر گرفتن دیورسیتی در برنامهریزی استخدام نیروهای جدید
- متناسب کردن بافت جمعیتی سازمان با ساختار جمعیتی جامعهی پیرامون
- اجرای سیاست «همه را دخالت دادن و هیچکس را به حاشیه نفرستادن»
صرفا استخدام نیروهای ناهمگون برای ایجاد دیورسیتی کافی نیست. باید آنها در عمل در تصمیمگیریها یا فرایندهای سازمانی مشارکت داد (در صورت نیاز ترفیع، تشویق، دریافت مشاوره، و … )
فرض کنید 10 درصد اعضای یک تیم طراحی زن باشند. طبیعیست در صورتی که این 10 درصد در تصمیمگیریها مشارکت فعال داده نشوند و به نظرشان اهمیت داده نشود، احساس منزوی بودن و در حاشیه قرار گرفتن میکنند که در این صورت باز هم هدف که ایجاد دیورسیتی بوده است تامین نشده است.
تاثیر دیوریسیتی بر کارکنان یک سازمان
- بهرهوری بالاتر (Increased Productivity)
- کاهش تعداد افرادی که به دنبال فرصتهای بهتر شغلی از سازمان میروند (Decrease employee turnover)
- امکان بیشتر برای رشد افراد (Increased Opportunity)
کارکنان این شانس را دارند که به مقامات بالاتر برسند و مسئولیتهای متنوعتری را در سازمان بپذیرند.
استراتژیهای مبتنی بر دیورستی برای افزایش سوددهی سازمان
- واکنش به تغییرات بازار
مثلا در آمریکا در دهه اخیر تغییرات بزرگی در وضعیت جامعه جمعیتی شاغل در آمریکا ایجاد شده است. حدود نیمی از کارکنان آمریکایی زن هستند و 30 درصد آنها از اقلیتهای مهاجر. شرکتهایی که استراتژیهای دیورسیتی را نادیده میگیرند فرصت چندانی برای واکنش نشان دادن به این تغییرات سریع نخواهند داشت.
- تنوع بخشیدن به روشهای استخدام از طریق استفاده از روشهای غیرسنتی برای یافتن نیروهای انسانی جدید و ناهمگون.
- آموزش کارکنان برای درک اهمیت دیورسیتی و چگونگی توسعه آن.
- تمرین دیورسیتی در عمل با تاکید روی تفاوتهایی که کارکنان از لحاظ فرهنگی، زبانی، قومی، جنسیتی، دینی، نژادی و … دارند.
یک مثال فرضی
مدیریت یک درمانگاه خصوصی در یکی از منطقههای اطراف تهران، متوجه میشود تعداد بیماران آذری زبانی که به این مرکز مراجعه میکنند در طول 5 سال اخیر 20 درصد افزایش داشته است. برای واکنش دادن به این پدیده بیرونی (تغییر بافت جمعیتی محیط) او یک پرستار آذری زبان به نیروهایش اضافه میکند و در چند جلسه آموزشی مطمئن میشود همه کارکنان درمانگاه در حد ابتدایی (سلام و احوالپرسی) با اصطلاحات آذری آشنایی دارند. او سعی میکند اقلیت آذری زبان درمانگاه در تصمیمگیریها مشارکت داشته باشند و احساس انزوا نکنند.
چند سئوال به منظور ایدهپردازی
تا چه حد موضوع دیورسیتی در ایران یا سازمانهای ایران (دولتی یا خصوصی) جدی گرفته میشود؟ تا چه حد اجرا میشود؟ پاسخ به سوالات زیر میتواند پاسخ سئوال بالا را بدهد.
- بخش قابل توجهی از جمعیت استان خوزستان عرب هستند. آیا به همین نسبت معلمینی که در مدارس خوزستان تدریس میکنند تقسیم شدهاند؟ آیا تعداد مقامات سیاسی یا اجرایی در مناطق سنینشین کردستان با در نظر گرفتن بافت جمعیتی این منطقه تنظیم شده است؟ در سیستان و بلوچستان چطور؟ در آذربایجان یا خوزستان چطور؟
- نقش زنان در جامعهی مشاغل به طور روزافزون و بسیار سریعی افزایش مییابد. آیا به همین نسبت به زنان شانس بیشتری برای دستیابی سمتهای کلیدیتر داده میشود؟ آیا شرکتها در استراتژیهای خود متناسبسازی بافت پرسنلی خود؛ به طوری که از لحاظ دیورسیتی جنسیتی همخوانی بیشتری با تغییرات جامعه شغلی بیرون داشته باشد، را گنجانیدهاند؟
- آیا برنامههایی که از شبکه سراسی صدا و سیمای ایران پخش میشود متناسب با بافت جمعیتی جامعه مخاطب هستند؟ آیا این برنامهها متناسب با پراکندگی سنی، جنسیتی، قومی تولید و پخش میشود؟ در مورد شبکههای استانی چطور؟ آیا برنامههای شبکههای استانی با بافت قومی جمعیتی استانها متناسب هستند؟
- آیا استراتژی ایجاد دیورسیته در استراتژی سالیانه شرکتهای بزرگ ما قرار دارد؟ آیا شرکتها میدانند در سال جدید قرار است چند نفر نیروی جدید از گروههای سنی، جنسیتی یا زبانی متخلف استخدام یا بازچینی کنند؟
- مفهوم دیورسیتی در سازمانهای ما چقدر در بین کارکنان جا افتاده است؟ آیا کارکنان زن در سازمانهایی که عمدتا مردانه هستند احساس انزوا نمیکنند؟ آیا در تصمیمات مهم مشارکت داده میشوند؟ کارکنان مسن چطور؟ آیا ممکن است به این نتیجه برسند که بخاطر کهولت سن و نزدیک بودن به سن بازنشستگی از مرکزیت تصمیمگیریها رانده شدهاند؟ کارکنان جوان چطور؟ آیا ممکن است فکر کنند به خاطر کمتجربه بودن در بازیهای جدی سازمان شرکت داده نمیشوند؟ کارکنان از اقیلتهای مذهبی چطور؟ آیا در سازمانهای ما برای افزایش درک و پذیرش مفهوم دیورسیتی برنامههای آموزشی وجود دارد؟
- آیا رژیم حقوق و دستمزد (دولتی یا خصوصی) برای کارکنانی که مسئولیتهای یکسانی دارند ولی از لحاظ سنی، دینی، جنسیتی، قومی، … متفاوت هستند یکسان است؟ مثلا یک زن یا یک مرد در یک مسئولیت مشابه یا یک فرد مسن و یک فرد جوان برای یک مسئولیت مشابه؟
- آیا ممکن است یک فرد همجنسگرا به خاطر گرایش جنسی که دارد، از برخورداری از یک شغل یا سمت (که شایستگی انجام آنرا دارد) محروم شود؟ یک فرد از اقلیتهای مذهبی که در قانون اساسی ذکر نشدهاند چطور؟ آیا ممکن است فردی به خاطر داشتن لهجه یا زبان خاص از رسیدن به سمتهایی که شایستگی انجامش را دارد محروم شود؟ افرادی که معلول یا جانباز هستند چطور؟ آیا ممکن است از دسترسی به مشاغلی که قادر به انجامش هستند محروم شوند؟
مشترک خوراک بامدادی شوید
کامل
فقط مطالب
فقط لینکدونی
دوست داشتن در حال بارگذاری...
بامدادی 