آیا محصولات و خدمات رایگان خطرناکند؟

وب‌گاه ریدرایت‌وب (ReadWriteWeb) از آن منابعی است که من معمولا موقع خواندن مطالبش در گوگل‌ریدر بی‌خیال کلید Shift-S می‌شوم، چون بی‌معنی است اگر همه نوشته‌های یک وب‌گاه را به اشتراک بگذارم. چیزی که این وب‌گاه را متمایز می‌کند نوشته‌های تحلیلی و بینش باز و پختهٔ نویسندگان آن نسبت به فن‌آوری‌های نوین است که در عین حال به صورت ساده و قابل فهم برای کابران غیرمتخصص و علاقه‌مند ارائه می‌شود. 

مقالهٔ «خطر رایگان» یا The Danger of Free نوشته آلکس ایسکولد را خواندم و حیفم آمد خلاصه‌ای از آن را این‌جا ترجمه نکنم. توصیه می‌کنم مقاله کامل را هم بخوانید. (برای سرعت و سهولت ترجمه تقریبا آزاد است، اگر چه فقط اندکی) ‌نه این‌که با موضوعات مطرح شده لزوما موافق باشم، ولی نوشته سرشار از ایده‌هایی است که قبلا کمتر به آن‌ها اندیشده بودم.

 

همه ما دوست داریم محصولات یا خدمات را به صورت رایگان دریافت کنیم. اما در عین حال می‌دانیمnofreelunch «رایگان» بیشتر یک توهم است. شاید به مناسبت یک جشن یک نوشیدنی رایگان دریافت کنیم، اما بدون چشم‌داشت در موقعیت‌های دیگر برای نوشیدن آن پول پرداخت می‌کنیم. 

اما اخیرا و به دنبال تحولات دنیای اینترنت، کم‌کم این تصور در ذهن ما شکل می‌بندد که همه‌چیز باید رایگان باشد و اگر کسی از ما برای خدماتی که ارائه می‌دهد درخواست پول کرد «غیرمنطقی» است. چرا این‌ تصور در ذهن ما ایجاد شده است؟ چون روز به روز شرکت‌های تجاری اینترنتی برای درآمد خود به «تبلیغات» تکیه می‌کنند و حاضرند خدمات و محصولات را به صورت رایگان ارائه دهند، به شرطی که تبلیغات در کنار آن ارائه شود.

چرا رایگان می‌تواند کثیف باشد؟

خدمات رایگان اگرچه به ظاهر پسندیده است، اما بعضا می‌تواند به عنوان ابزاری شیطانی مورد استفاده قرار گیرد.ibm-logo تصور کنید شرکت بزرگ و ثروتمندی را که با ارائه رایگان یا بسیار ارزان محصولات خود، رقبای خوب اما کم‌ثروت‌تر خود را نابود می‌کند. این اتفاق در عمل رخ می‌دهد. مثلا IBM با ارائه رایگان «محیط‌های همبسته تولید و توسعه» (IDE) برای جاوا ، عملا در حال نابود کردن محصولات بسیار خوب شرکت Borland است. نتیجه پیروزی IBM در این نبرد نابرابر، کمتر شدن خلاقیت و نوآوری در این زمینه خواهد بود.

از رایگان تا امپراطوری

پادشاه وب، گوگل نیز قلمرو خود را به کمک همین راهبرد گسترش داده است. در یک حرکت هوشمندانه گوگل فن‌آوری جستجوی خود را به صورت رایگان در اختیار شرکت‌های بزرگ گذاشت، به شرطی که آن‌ها اجازه دهند گوگل در کنار نتایج جستجو تبلیغات کند. بعد گوگل جی‌میل را به صورت رایگان و با امکاناتgoogle-logo فوق‌العاده ارائه داد. باز هم رایگان به شرط تبلیغ. بعد گوگل Google Office را به صورت رایگان (و برای شرکت‌ها بسیار ارزان) ارائه می‌دهد و عملا قصد دارد به روش ناجوانمردانه‌ای مایکروسافت را نابود کند. چون مدل تجاری مایکروسافت به درآمد ناشی از فروض محصولات Office وابسته است.

گوگل (یا نظایر آن) می‌تواند این‌کارها را امروز انجام دهد و رقبایش را ضعیف یا نابود کند، اما در آینده چطور؟ پس از پیروزی و حذف رقبا تکلیف رقابت و نوآوری چه می‌شود؟ آیا این یک قمار خطرناک برای کابران نیست؟ این روش پیروزی در رقابت عادلانه و درست نیست. موضوع این نیست که محصولات گوگل در حال حاضر عالی و سبک هستند، موضوع این است که این‌‌نوع رقابت و این فلسفه به انحصار و حذف رقبا و در نهایت ضرر کابران و مردم می‌انجامد.

نسل رایگانjumping-kids

نسل جوان و جدیدی که با فن‌آوری‌های چندین سال اخیر رشد می‌کند انتظار دارد همه چیز رایگان باشد و این واقعیت سنتی که باید برای برخی از خدمات هزینه پرداخت کرد در ذهنش شکل نمی‌بندد. آیا این خطرناک نیست؟ لباس رایگان نیست، غذا رایگان نیست، چرا همه خدمات در وب باید رایگان باشد؟ نسلی که به همه چیز به صورت رایگان نگاه کند دچار پارادکوس نمی‌شود؟

نتیجه

به جز موارد استثنایی هیچ‌‌چیز رایگان نیست. اگر جایی دیدید که غذای رایگان می‌دهند، به احتمال زیاد «چیز دیگری» هم در کنار آن است. در محیط وب هم همین است. اگر چیزی رایگان است، «چیز دیگری» هم در کنارش است. «کتابخانه‌های عمومی» رایگان هستند، چون ما «مالیات» پرداخت می‌کنیم. نرم‌افزارها و خدمات شرکت‌ها چطور؟‌‌ آیا برای آن‌ها نباید پرداخت کرد؟  آیا ارائه محصولات رایگان به منظور «حذف رقبا» درست است؟

پی‌نوشت: موضوع حذف رقبا به شیوه‌های ناجوانمردانه، فقط دغدغه سال‌های اخیر و ظهور وب نیست. این دغدغه‌ از قرن‌های پیش و از روزهای اول ظهور جهان سرمایه‌داری در ذهن «علاقه‌مندان به بشریت» و نه «پرستش‌کنندگان سود» به صورت یکی از مهمترین «ایرادات نهادینه‌  مدل سرمایه‌داری» بارها و به شیوه‌های مختلف مطرح شده است.

Advertisements

نویسنده: bamdadi

A little man with big dreams.

12 دیدگاه برای «آیا محصولات و خدمات رایگان خطرناکند؟»

  1. با شما و در واقع با نویسنده اصلی در مورد کثیف بودن رقابت گوگل و مایکروسافت موافق نیستم.ببینید دوست من ، نوآوری و خلاقیت در ارائه محصولات ، پیدا کردن بازارهای تازه و کم کردن قیمت تمام شده و در نتیجه قیمت نهایی همه از روش های شناخته شده بازاریابی هستند . تا وقتی که مایکروسافت یک برنامه خوب ولی یکتا به بازار عرضه می کرد هیچ کس به قیمت این محصول اعتراض نمیکرد.اما حالا که گوگل با یه قیمت کمتر آمده همه از مایکروسافت انتظار دارند که در عین حفظ کیفیت و افزایش اون ، قیمت رو هم کاهش بده.
    نکته دیگه اینکه مایکروسافت شرکت ضعیف و کوچیکی نیست که با این کار گوگل دچار ورشکستی بشه ! در واقع انها توی سود خودشون ضرر کردند. ضمن اینکه هنوز آفیس گوگل نمیتونه جای آفیس مایکروسافت رو بگیره چون اصولا آفیس گوگل یه محصول وبی هست بر خلاف محصول مایکروسافت .

    در آخر فلسفه حاکم بر تجارت اینه که هیچ چیز رایگان بدست نیامده که رایگان به کاربر داده بشه . بعضی ها از رایگان دادن برنامه هاشون فراهم کردن امکان تست توسط کاربر و بعد دادن یک فرصت انتخاب به اون بدون در نظر گرفتن نظرات دیگران یا اسم های مشهور رو در نظر دارند. گاهی هم رایگان ها بهتر هستند !

    دوست داشتن

  2. واقعا هیچ چیز توی این دنیا رایگان نیست بجز موارد خاص….
    اما اینکه گوگل (به عنوان یک شرکت جوان) برای رقابت با یک غول-شرکت مثل مایکروسافت محصولات خود را با قیمت رایگان عرضه کنه، اصلا عجیب یا کثیف نیست.این یک روش روتین بازاریابی و رقابته.
    گوگل هم وقتی به جایی به میخواد برسه و شرکت هایی سر بلند کنند که با روش خود گوگل تبدیل به رقیب اون بشن، مجبوره روشش رو تغییر بده.

    دوست داشتن

  3. خب مایکروسافت هم سعی کرد موتور جستجوی گوگل رو حذف کنه و نتونست. فکر نمی کنم مشکلی در این مورد باشه. گوگل هم زمانی از صفر شروع کرد (من زمانی که یاهو رو به گوگل ترجیح می دادم خوب یادمه!). همین گوگل نشون می ده که کسی که خلاقیت داشته باشه می تونه خودشو مطرح کنه. هرچقدر که شرکت هایی که توی یک زمینه ی خاص کار می کنن خلاق تر باشن، کسی که می خواد تازه وارد بشه باید خلاقیت بیشتری داشته باشه ولی تو یه فیلد راکد کار به این سختی نیست مثلا مقابله با مایکروسافت آفیس کار سختیه ولی رقابت با IE خیلی هم کار سختی نبود با اینکه هیچ کس تصورشو نمی کرد.

    دوست داشتن

  4. اگه یه موقع هم پولی بشه باز یه شرکت پیدا میشه که رایگان ابمیل و سرویس بده اون موقع ملت میرن به طرف اون
    رقابت همچنان ادامه دارد
    همیشه دست بالای دست هست
    این چی بود دیگه

    دوست داشتن

  5. دوست عزیز ما هبستگی‌ای با مردم افریقا ندیدیم. همبستگی مردم هم با افغانی‌ها تا آنجا که من یادم میاید تحقیر و توهین بوده. دولت هم که می‌خواست در این سرما آنها را بیرون کند. حالا چرا این فلسطین اینقدر مهم است من نمی‌دونم. یعنی می‌دونم. اخبار ما شده اخبار فلسطین… تعداد کشته‌ها در روز با رنگ چشم و سایز پا. بعد کارگران ایرانی که برای یک نیاز ساده مثل حقوق گرفتن شروع به فعالیت می‌کنند به شدید ترین وجه قلع و قمع می‌شوند. با اونها همدردی کردی؟ احساس همبستگس کردی؟ با مردم شمال کردستان که تو سرمای -30 درجه گاز نداشتن همبستگی کردی؟ یا فقط احساس همدردی کردی؟

    دوست داشتن

  6. این رقابت‌های ناجوانمردانه رو تایید نمی‌کنم. البته تقریباً بعید می‌دونم گوگل بخواد مایکروسافت رو زمین بزنه، چونکه اصلاً حیطه کاری اینا با هم فرق داره. محصولات نرم‌افزاری مایکروسافت متنوع هستند، درحالیکه گوگل خدمات اینترنتی متنوع ارائه میده. من فکر می‌کنم وقتی یکی می‌خواد از دور خارج بشه، به این مفهوم نیست که تعطیل میشه. بلکه مثلاً اونی که قدرتمندتر بوده اومده ضعیف‌تر رو خریده، یا کسی دیگه خریده، بنابراین ضعیف‌تر هنوز هست، و بازهم میره دست یک قوی‌تر.

    فکر می‌کنم همیشه اعتدال خوبه. نه کاملاً رایگان، نه اونجوری خیلی گران.

    دوست داشتن

من همه‌ی کامنت‌های وارده را می‌خوانم. اما ‌لطفا توجه داشته باشید که بنا به برخی ملاحظات شخصی از انتشار و پاسخ دادن به کامنت‌‌هایی که (۱) ادبیات تند، گستاخانه یا بی‌ادبانه داشته باشند، یا (۲) در ارتباط مستقیم با موضوع پستی که ذیل آن نوشته شده‌اند نباشند و یا (۳) به وضوح با نشانی ای‌میل جعلی نوشته شده باشند معذور هستم. در صورتی که مطلبی دارید که دوست دارید با من در میان بگذارید، از صفحه‌ی تماس استفاده کنید. با تشکر از توجه شما به بامدادی.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s